Talentra İşin Uzmanına Soruyor: “Veri Analisti”
9 dk okuma
Talentra olarak sadece işe alım süreçlerine değil, aynı zamanda eğitime, günümüzün teknolojik gelişimleri ile birlikte şekillenen gelecek projeksiyonlarına da çok önem veriyoruz.
Bu kapsamda, eğitim sürecini planlayan veya yeni adım atmış ancak kendini geliştirmek isteyen gençlere, aynı alanda eğitim aldıkları arkadaşlarına ve anne-babalarına bir ışık tutmak amacı ile bazı meslekleri o alanda uzman isimlerin gözünden size aktarmak istedik. Alanında çok değerli profesyoneller sizin için sorularımızı yanıtladı. Kendilerine çok teşekkür ediyoruz. İlk olarak hızı sürekli artan dünyada daha fazla tahmine, öngörüye ve iyi yönetilen iş süreçlerine ulaşmada önemli bir meslek olan Veri Analistliğini konuşuyoruz.
Çok değerli isimler; Siemens RPO (Bölgesel Süreç Optimizasyon ve Dijitalizasyon) Grubu Yöneticisi Kaan Tunçbilek, TUSAŞ Yapay Zeka ve Makine Öğrenme Birim Müdürü Orkun Tanık, BYS Grup Yönetici Ortağı, Smartmind Kurucu Ortağı ve Hacettepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Tolga Kaskatı sizlerle görüşlerini paylaştı.
Kendilerine şu soruları ilettik:
Veri Analistliği alanına ilgi duyan gençlerin hangi eğitimleri almalarını öneriyorsunuz?
Bu alana yönelik eğitim alan gençlerimizi nasıl bir kariyer yolu bekliyor sizce?.
Mevcut görevinize gelmek için siz hangi çalışmalar içinde yer aldınız, nasıl ilerlediniz?
Sizce ne tür becerilere, özelliklere sahip potansiyeller bu alanda mutlu olurlar?
1.Standart olarak: Python, İstatistik, Machine Learning, Veri Görselleştirme (Tableau, PowerBI vb), Veri Yönetimi & Manipülasyonu, SQL, Veri Tabanı & Veri Tabanı Yapısı, Veri Madenciliği, Knime
Fark Yaratacak Olanlar: Süreç Analizi (Yalın 6-Sigma vb problemi anlamak ve doğru soruları sormak için gerekiyor), UIPath (Verinin otomatik çekilmesi talebi beraberinde geliyor mutlaka), Hikaye Anlatıcılığı (müşteriyi rakam ve grafiklere boğmak yerine doğru bir hikayeleştirme ve anlatım ile kritik noktalara odaklanmak), İleri Excel (genelde ihmal edilir ama excel birçok konuya pratik hazır çözünler sunar), Sharepoint veya Microsoft Forms (Veri girişinin yapılması için basit bir platform gerekebilir), Agile Metotlar (değişen müşteri taleplerini yönetebilmek için), Temel Ticari Kavramlar (birçok analizin sonu karlılığa dayandığı için ticari analizler çok fazla istenecektir)
2. İlk aşamada üzerine çalıştığı konuları anlamalı, örneğin ticari analiz yapıyorsa ticari kavramları anlamalı. Olabildiğince çok konuda çalışmak yorum kabiliyietini arttırabilir.
Gelişimini hem farklı veri konularında (data analyst, data scientist, data engineer vb.) hem de farklı disiplinlerde (ticari, ürün vb) yapmalı. Kariyerinde ilerlemek için veri ile müthiş analizler yapmak yetmez, müşteriyi ve veriyi anlama/anlamlandırma becerisi kazanması gerekecek. Bu nedenle, farklı yorumlar ve bakış açıları görmek becerilerini çok yukarı çekecektir.
Bunları yapabilirse bir veri analistinin geleceğin CEO, CFO, CDO’larından olması hiç zor değil.
3. Kendim endüstriyel çözümlerde ticari yönetim, hızlı tren projelerinde proje yönetimi, enerjide satış ve sözleşme yönetimi gibi farklı alanlarda çalışırken, bir yandan veri analiz alanında şirketin dijital dönüşümünü yönetmeye çalıştım.
Ekibimdeki veri analistleri ise veri analiz becerilerini arttırırken, proje yönetimi, UIPath, Sharepoint gibi yan alanlarda kendilerini geliştirerek müşteriye komple bir çözüm sunma becerisi kazandılar.
Veriler arası bağlantı kurmaya çalışan, algoritmaya ilgili, karmaşık problemlere dışarıdan ve “basit” bakabilen,
İletişim (a- müşteri ile sürekli interaktif bir iletişim içinde olmalı, b-çözemediği konuları veri analiz ortamlarında sorabilmeli)
Agile ve Lean metotları bilen, istatistiksel metotları bilen
Bunun yanı sıra iki konu daha var, ki bu yanılgılara kapılmamalılar:
a. Tek bir tahmin yerine senaryo analizleri yapmayı öğrenmeli, farklı senaryolar için sonuçları çalışmalı
b. Analizi yaptığı verinin ortamındaki değişkenleri anlamaya çalışmalı. (Bilimdeki bütün gelişmeler belirli ortamları, kuvvetleri vb. anlamanın sonucunda gerçekleşmiştir.)
a. Sende olmayan veri. Örneğin pazar payın 20% ise, asıl hazine sende olmayan 80%’dedir. O veriye ulaşmanın bir yolunu bulmak önemlidir.
b. İnsanların duygularını anlamak. İnsanların karar nedenlerini anlamaya çalışmak için sahaya inip doğru soruları sormak, sosyolojik ve psikolojik faktörleri eklemek gerekir.
Bu iki konu veri analizinin zayıf karnıdır. Bunların farkında olmak ve üzerine düşünmek sizi mükemmel ve fark yaratan bir veri analisti yapacaktır.
1.Veri analistliği için bilgisayar bilimleri ve istatistik büyük önem taşıyor. Programlama bilgisi - ki bilgisayar bilimlerinin temel uygulama şekli - size büyük esneklik katarken, algoritmik düşünme yetisi problemlere nasıl yaklaşılması gerektiğini öğretiyor. İstatistik bilimi ise vardığımız sonuçların geçerliliğini, ve hatta bazen sonuçlara ulaşıp ulaşamayacağınızı belirleyen bir etken. Bu iki bilim alanında yeteneklerimizi geliştirmek çok önemli. Bundan sonrası ise merak ve sabır gerektiriyor. Bol bol veriyle uğraşmak, yeri geldiğinde tabiri caizse veriyle boğuşmak gerekiyor. Tecrübe kazanmak çok önemli, zira kullanılabilecek sayısız yöntem ve çizilebilecek o kadar yol varken, doğru soruları sormak, bu soruları doğru formülize edebilmek, sonrasında da bu soruların cevaplarını doğru ve hızlı bulabilmek için tecrübe gerekiyor. Bunların yanında verileri ve buluşlarınızı görselleştirebilmek, yani sanatsal bir yan, sunum yeteneği ile, incelediğiniz verinin kaynağı hakkında teorik ve pratik bilginin de faydası yadsınamaz tabii ki.
2. Bu alan geçtiğimiz yıllarda çok büyük bir ilgi gördü, ve aynı oranda insanın bu alana girmesine şahit oldu. Bir çok şirket biraz da modaya uyup böyle ekipler kurmaya çalıştı ancak bu ekiplere doğru soruları yöneltecek veya ekiplerin cevaplarını aksiyona çevirecek yapıları kurmadılar, kuramadılar. Şimdi ise yavaş yavaş gerçekler ortaya çıkmaya, bu alanda azalan ilan sayıları şirketlerin iştahının azalmaya başladığını gösteriyor. Ancak bu ihtiyacı değiştirmiyor, zira aynı özelliklerin başka isimlerle aranmaya devam ettiği de görülüyor. Kimse trendlere takılmasın. Bu alanda çalışmak isteyen gençler hiç olmadığı kadar kendilerini geliştirme imkanına sahip olacak ve işini iyi yapanlar hiç olmadığı kadar talep görecek. Bu alan, çağımızın bir sonraki değişim noktasının göbeğinde olacak. Yeni petrol veri deyişini duymuşsunuzdur. Veriye sahip olanlar ve bu veriden kıymet yaratabilenler kazanacak. Özetle, biraz çalkantılı da olsa sebat edenleri parlak bir kariyer bekliyor diyebilirim.
3.Şu anda geldiğim noktaya gelebilmenin temel yolu sürekli kendime iş icat etmekten geçiyor. Benden isteneni sağlamakla yetinmeyip, daha fazla veya daha iyi işleri nasıl yapabilirim sorusu hep kafamda. Büyüklerimizin deyişiyle hep icat çıkardım, üstüme fazladan sorumluluklar alıp, boyumdan büyük sözler verdim. Sonra da bu sözleri verdiğimden fazlasıyla başardım. Çeşit çeşit sorumluluklar almak bana her çalıştığım şirkette çok farklı alanları, farklı insanları tanıma fırsatı verdi. Bu fırsat ise farklı farklı veriler, farklı farklı sorular ve farklı farklı perspektifleri tecrübe etmemi sağladı. Başınıza gelen veya önünüze çıkan her şeyi bir öğrenme fırsatı olarak görürseniz, gün nasıl geçiyor anlamıyorsunuz bile.
4.Doğal bir merak, sürekli öğrenme isteği, öz motivasyon ve diğer insanlarla iletişim kurma isteği/yeteneği olanlar bu alanda mutlu olurlar. Bu alana adım attıklarında ve gerçek veriyle ilk karşılaştıklarında derslerde-kurslarda karşılaştıklarından çok farklı bir dünya ile karşılaşacaklar. Bu dünyada başarılı olabilmenin tek yolunun de iletişim olduğunu görecekler. Merak soru sormanızı ve bu sorulara cevaplar aramanızı, öğrenme isteği de bu alanda sürekli oluşan gelişmeleri takip etmenizi sağlayacak.
1.Öncelikle Veri analistliği değil; veri analitiği ve istatistiksel analiz kavramlarını kullanmamız çok daha doğru olacak. Günümüzde bilişim sektörü ve özellikle teknoloji odağındaki ivmeli gelişmeler, veriden anlam çıkarma çalışmalarını ve bu yönde katma değer oluşturma gayretlerini öne çıkarmış durumdadır. Bu bağlamda, özellikle herhangi bir bilim dalı bünyesinde eğitim almış ya da almakta olan gençlerin öncelikle istatistik okur yazarlığını geliştirmeleri ve bu yönde temel unsurlara hakim olmalarını öneririm. Üniversitelerin birçok bölümünde okutulan İstatistik dersinin öğrencilerin korkulu rüyası olmaktan çıkıp, öğrencilerin bu dersin dokunduğu alanların önemini kavrayarak başarılı olmak için birbirleriyle yarışacakları bir ders olmalı. Elbette bunun için hem bu konuda çalışan akademisyen hocalarımıza hem de öğrencilerin ta kendisine büyük görevler çıkıyor. Bununla beraber, yine teknoloji gelişimine bağlı olarak, yazılım teknolojileri ve veri dünyası artık birbirleriyle bütünleşik çalışılması gereken dünyalar olmuştur. Bütün teknolojik ortamlar, birlikte çalışabilirlik prensibine göre tasarlanmıştır. Dolayısıyla gençlerin kendilerini her iki bakış açısıyla, yani hem bilişim-yazılım hem de veri analitiği ve istatistiksel analiz becerileriyle kendilerini donatmasında büyük yarar görüyorum. Eğitim, özellikle mesleki eğitim, temel/akademik becerilerin üzerine konması gerekmektedir. Bu konu, yaşam boyu eğitim olarak adlandırılmaktadır. Gençler, eğitimin alınıp bittiği bir süreç değil, sürekli olarak devam ettirilmesi gereken bir süreç olduğunu bilmeli ve bu yönde kendilerini motive etmelidir. Bakınız, dün büyük veriden bahsedilirken, sonrasında nesnelerin analitiği hayatımıza girdi, makine öğrenme ve yapay zeka konuları sonrasında ana konuşulan konular haline geldi. Unutulmamalı ki, kavram ve yenilikler bu hızda gitmeye devam edecek. Bugünün konjonktüründe değerlendirecek olursak, belirttiğim alanlar dışında, açık kaynaklı yazılım ve istatistiksel yazılım teknolojileri, SQL programlama dili, temel veri tabanı tasarımı, analitik düşünme ve modelleme becerileri konuları üzerinde gençlerin kendilerini geliştirmelerini; bunların yanında yenilikleri sürekli takip ederek, kendilerini bu yönde geliştirmeye devam etmelerini öneririm.
2.Zorlu bir kariyer yolu olacağını söyleyebilirim. Kazanımlara gidebilmek ve başarılara ulaşabilmek için hiç istemesek de bazen başarısızlık ve sükût hayaller yaşamamız gerekiyor. Başarıların anlamı da buradan çıkıyor. Artan nüfus ve işsizlik, rekabetçi piyasalar hem avantaj hem de dezavantajlı durumlar oluşturabiliyor. Burada önemli olan, fırsatları iyi görebilmek ve kariyer adına doğru hedefler belirleyebilmek. Gençler, eğitim süreçlerine devam ederken, vizyonlarından yararlanabilecekleri kişi ve kurumlar ile iletişime geçerek öneri alabilirler; kendilerine staj ya da iş öğrenmeye dayalı iş imkanları araştırabilirler, iş dünyasının etkinliklerine katılıp ilgili kişiler ile yüz yüze tanışabilirler, bolca eğitim alabilirler. İş imkanına sahip oldukları zaman ise, ne iş yaparlarsa yapsınlar, yaptıkları işi severek ve en doğrusunu yaparak, işlerine dört elle sarılarak çalışmalılar. Kişinin iş dünyasındaki kariyeri, kişinin duruşu ve çıktılarının diğer kesimler tarafından takdir edilmesiyle anlam kazanmaktadır. Bu minvalde, aklın yolu ile ve sabırla gerçekçi hedeflerin arkasından koşulması gerekecek. Unutulmamalı ki, kariyer hayat gibidir, inişli çıkışlı olabilir
3.Hacettepe Üniversitesi İstatistik bölümündeki öğrenci yıllarımda ilk veri ile alakalı işimi üniversiteden çok sevdiğim bir hocamın vesilesi ile gerçekleştirdim. Kısa zamanlı bir iş olmasına rağmen ve sadece veri girişi yapmış olmama rağmen ekip çalışması ve stres altında çalışmanın nasıl olduğunu deneyimledim. Yüksek lisans ve doktora eğitimim bünyesinde de biyoistatistik alanında yaptım ve bu süreçte istatistiksel analiz uygulamaları konusunda deneyim sahibi oldum. Sonra profesyonel olarak çalışmam danışmanlık sektörü üzerinde oldu. Çoğunlukla uluslararası olmak üzere birçok çalışmada alan uzmanı ve yönetici olarak yer aldım. Halen İstanbul ve Ankara'da danışmanlık sektöründe girişimlerim bulunmakta; bununla beraber Üniversitelerde de dersler vermekteyim. Kendi kariyerimde en önemsediğim iki konu, etik çalışma unsurlarına dikkat etmek ve iletişim odaklı olmak ve empati kurmak oldu.
4.Doğru ve dürüst olmak, insanın özünde olan güzel olan her şeyi iş hayatına yansıtabilmek, yani insanın mucizevi becerilerinin ta kendisine sahip çıkmak günün sonunda sizi mutlu eden unsurlar olacaktır. Bu minvalde, İletişim ve etkileşim becerisi diyebilirim.
