Covid-19 Sonrası Değişen Çalışma Düzenleri
5 dk okuma
Okuma Süresi: 7 dakika
Büyükten küçüğe şirketler, pandemi sonrasında işe nasıl döneceğini planlıyor. Firmaların açıklamalarına göre eskisi gibi çalışmaya dönenlerin sayısı görece az olacak. Coronavirüs geçmişte uzaktan çalışmayı engelleyen kültürel ve teknolojik engelleri aşarak, bazı sektörlerde işin yapılışı ile ilgili yapısal bir değişimi harekete geçirdi.
Covid-19 krizinin şiddeti azaldıkça ve normalleşmeye yönelik adımlar atılmaya başlandıkça şirketlerin eski düzene dönme konusunda bir plan oluşturma ihtiyacı doğdu. Evden çalışma, haftanın belirli günleri ofise gidip belirli günleri evden yürütülen çalışma(hybrid çalışma) ve eskisi gibi ofisten çalışma seçenekleri içerisinde, yapılan araştırmalar ve şirketlerin hedefleri/beklentileri doğrultusunda bir seçim yapılmak zorunda.
Daha fazla yaratıcılık mı yoksa daha çok verimlilik mi? Bir alternatif olarak Hybrid çalışma
Stanford Üniversitesi başta olmak üzere pek çok üniversite ve bağımsız veri kuruluşu tarafından yapılan araştırmalar, çalışanların evde daha verimli olduğunu gösterirken, şirket içi yardımlaşma ve yaratıcılık yönleri ise körelmiş. Microsoft tarafından yakın zamanda yapılan başka bir araştırma, evdeki çalışanların mevcut ekip üyeleriyle iletişim kurma olasılığının yüksek olduğunu ancak yenileriyle iletişim kurma olasılığının daha düşük olduğunu gösteriyor. Dolayısıyla evden çalışmak, farklı ekiplerle bağlantı kurma yeteneğimizi sınırlayıp, uyumu azaltarak ve yeni fikirler yaratma potansiyelimizi engelleyebilirmiş. Yüz yüze olmamak, dirsek dirseğe çalışmamak yaratıcılığı azaltırken, bireysel görevlerde üretkenliğin artmış olması şirketleri bir ikilemde bırakıyor. Daha fazla yaratıcılık mı yoksa daha çok verimlilik mi?
Bu da yeni çalışma düzenlemeleri konusunda kararlar alınırken, aslında bir değiş tokuş yapılacak demek: ofiste yeni projelerde daha fazla yaratıcılık beklentisi, ancak evde mevcut görevlerde daha fazla üretkenlik. Ve çoğu takasta olduğu gibi, doğru cevap ya hep ya hiç yaklaşımında olduğu gibi tamamen evden çalışmak ya da tamamen ofisten çalışmak değil. Bir orta yol var.
Google, Salesforce, Microsoft ve HSBC gibi büyük ölçekli firmalar hybrid çalışmaya geçeceklerini açıkladılar. Sistemleri Pazartesi, Salı ve Perşembe ofis, Çarşamba ve Cuma evde çalışma olacak şekilde 3-2 modeli olacak gibi duruyor. Bu sistemi pek çok başka şirket de takip edebilir.
Ofisin kapısından bir daha girmeyecek olanlar
Yapılan araştırmalar tüm şirketleri ve tüm rolleri kapsamıyor elbette. IT ağırlıklı roller zaman zaman evde, sessiz, günün bir kısmını ofise gelip giderken yolda kaybetmeden çalışmayı da tercih edebiliyor. Yaratıcılığı uzaktan çalışma içerisinde teşvik edebileceğini düşünen şirketler de mevcut.
Globalde Amazon, Atlassian, Facebook ve Reddit ise Temmuz 2021 itibariyle çalışanlarına tamamen evden çalışma imkanı sağlamaya başladılar.
Karar sizindir diyenler
Kararı tamamen çalışanlarına bırakan, biz gerekli ortamı yaratalım, seçim sizin diyen firmalar da var elbette. Örneğin Adobe Inc. de pandemi sonrasında hybrid çalışmaya geçeceğini açıkladı ancak çalışanlarını 3 - 2 gibi sistemlere mecbur etmeyeceğini söyledi. Esnekliğe ve çalışanların çalışma düzenlerine kendileri karar vermeleri gerektiğine inandıklarını, “esneklik” derken gerçekten “esnekliği” kastettiklerini, tek bir çalışma biçiminin herkese uymadığını kabul ettiklerini belirttiler.
Adobe’nin yanı sıra SAP de %100 çalışanın karar verdiği, güvene dayalı çalışma modeline geçti. Twitter da aynı şekilde, çalışma düzenine çalışanlarının kendilerinin karar verebileceklerini duyurdu.
Tamamen ofisten çalışmaya dönülecek mi?
Globalde yapılan araştırmalar ve açıklamalar içinde tamamen ofise dönecek büyük özel şirketlerden ses çıkmadı. Araştırmalar pandemi sonrası tamamen ofise dönecek büyük ölçekli firmaların %4 olacağını söylüyor.
Evden çalışmaya geçiş aslında bir eşitsizliğin başlangıcı da sayılabilir. Çalışan kesimden genellikle üniversite eğitimli olanlar, yönetim, IT veya teknik olarak bilgisayar başında yapılan işlerde çalışanlar yalnızca evden çalışmaya dahil olabilecek. Covid-19 krizi boyunca, pek çok insan işe gitmeye devam etti - ya da daha kötüsü işlerini kaybetti. Özellikle imalat, sağlık ve diğer ön saflarda çalışanlar çoğunlukla haftada beş gün çalışmaya devam etmek zorunda kaldılar. Bu noktadan sonra evden çalışmak onlar için ne kadar mümkün ya da ne kadar tatmin edici olabilir, bunu bilemiyoruz. İşverenler ve hükümetler buna dikkat etmeli ve bu fedakarlıkları telafi etmeye hazır olmalı.
Türkiye’de durum nasıl?
Talentra olarak kendi içimizde yürüttüğümüz araştırma IT sektöründe Türkiye özelinde ağırlıklı remote çalışmaya geçileceğini gösteriyor.
Agile ve Scrum metodolojileri ile çalışan, proje bazlı iş yürüten IT firmaları ve startuplar evden çalışmaya geçerken, satışın ve finansın öne çıktığı, müşteri odaklı, yaratıcılık gerektiren süreçleri olan firmalarda da hybrid çalışmaya geçileceğini görüyoruz. Bu bakımdan şirketlerin hybrid çalışmaya geçmesi aslında tüm şirket için aldığı stratejik bir karardan ziyade, iş süreçlerine göre dağıtılmış bir plan olabilir.
Örneğin muhasebe, hukuk, finans ve satış departmanları ofise giderken, İK’nın dönüşümlü gideceği, yazılım ekiplerinin hiç gitmeyeceği bir sisteme geçen büyük firmalar da mevcut.
Türkiye’de ayrıca uzaktan çalışma, hybrid çalışma ya da ofisten çalışma durumuna henüz karar vermeyen şirketler de var. Bu şirketlerin bir kısmı bakanlığa bağlı AR-GE ekipleri ya da doğrudan bakanlıkla çalışan firmalar da olabiliyor. Onlar bir karar vermeden önce hükümetin yapacağı açıklamayı bekliyorlar.
Teklifler nasıl değişecek?
Şirketlerin çalışanlarına sunduğu ücret paketleri ve yan haklar da değişen düzenden etkilenecek gibi görünüyor. Yol ücreti yerini internet paketine bırakırken, evden çalışma ödeneği ile ofis giderlerini kısan şirketler kendi evlerini ofis gibi kullanan çalışanların faturalarına ortak olabiliyor.
Sağlık paketlerinde de bir takım genişlemeler var. Özel sağlık sigortasının yanında evden çalışma ile hareketin azalması ve az sosyalleşmenin ruhsal etkilerine karşı çalışanlarına destek olmak için, spor, diyetisyen ve psikolog desteğini bir paket olarak sunan şirketler Türkiye’de de görülmeye başlandı.
Firmalar çalışanlarına bilgisayar ve telefonun yanında bir masa ve sandalye de sağlıyor. Çalışanların evdeki çalışma alanlarını diledikleri gibi yaratabilmeleri için, aylık ya da dönemlik alışveriş kuponlarını ya da belirli mağazalarda geçerli hediye çeklerini ücret paketlerine dahil eden firmalar da var.
Özellikle remote çalışmayı seçen çalışanlar aynı zamanda esnek çalışma saatlerine de ihtiyaç duyuyor. Globalde de, yerelde de özellikle IT sektöründe faaliyet gösteren şirketler çalışanları 9-5 saatlerine sıkıştırmayacak gibi görünüyor. Esnek çalışma saatleri, haftalık ve günlük belirli toplantılara katılma şartı ile sağlandığında tekliflerin parlayan yıldızı olabilir.
Şirketlerin ofis giderlerini azaltarak, kişilere zaman kazandıracak hybrid ya da evden çalışma aynı zamanda şehir hayatını rahatlatabilir, kentten kıra göç sağlayabilir ve doğa için daha iyi alternatiflerin oluşmasını sağlayabilir. Covid-19 sonrası iş dünyasının nasıl şekilleneceğini hep birlikte göreceğiz.
Kaynakça
That New Hybrid Office May Not Be as Flexible as You Hoped For
Adobe embraces hybrid and remote work after the Covid-19 pandemic
Leesman-The Home working impact code
What’s next for remote work: An analysis of 2,000 tasks, 800 jobs, and nine countries
McKinsey: What’s next for remote work: An analysis of 2,000 tasks, 800 jobs, and nine countries
