Telefon : +90 212 275 71 06  
Genellikle başarısızlığın nedenlerini ararız ama beyninizi kazanmak için yeniden eğitebilirsiniz

Genellikle başarısızlığın nedenlerini ararız ama beyninizi kazanmak için yeniden eğitebilirsiniz

İlk yoga dersinize gidiyorsunuz. Fazla kilolarınızı düşünüp yoga kıyafetinin bedeninizi sararak tüm kusurlarınızı nasıl ortaya koyduğu konusunda endişeleniyorsunuz. Kendinizi gülünç duruma düşüreceksiniz diye geriliyorsunuz.

 

Gözünüz birden köşede sohbet eden model tipli insanlara kayıyor. Yürüyerek yanlarından geçerken kulaklarınız çınlayan kahkahaları duyuyor. Ah, acaba bana mı gülüyorlar? Sınıfın arkalarında, kimsenin sizi göremeyeceği bir yer seçiyorsunuz. Hoca herkesten çömelen balık pozisyonunu almasını istiyor. İnsanlar bu pozisyonu biliyor mu?

Matınızın üzerinde dönüp duruyor ve büyük bir gürültüyle düşüyorsunuz. Kimsenin sizi görmediğinden emin olmak için etrafa bakınıyorsunuz. Felaket. Yanınızdaki adam güldüğünü gizlemeye çalışıyor. BİLİYORDUM. Herkes bana gülüyor.

Bakışlarınızı sınıftan kaçırıyor, oradan kaçıyor ve bir daha asla yogaya gitmeyeceğinize yemin ediyorsunuz.

Doğrulama sapması yine iş başında

Yoga sınıfında size gülen modeller ya da düştüğünüzde sırıtan adam gibi güvensizliğinizi onaylayacak işaretler aradınız. Temelde sınıftaki herkesin size dikkat ettiğine ilişkin güvensizliğinizi kanıtlamayan diğer işaretleri göz ardı ettiniz.

Doğrulama sapması insanın daha önce sahip olduğu inanışları doğrulayan bilgileri araştırması, yorumlaması ve hatırlaması eğilimidir. Bu eğilim gizlice fırsat kollar. Yaptığınız her seçimi etkiler. Her. Bir. Gün. Satın aldığınız şeyler, sağlığınız, evlenmeyi seçtiğiniz kişi, kariyeriniz, duygularınız ve mali durumunuz. Bunların tümü siz fark etmeden arka planda olup biter.

 

Doğrulama sapması nasıl çalışır?

Doğrulama sapması sizi 3 şekilde etkiler:

1. Bilgiyi nasıl aradığınız

Doğrulama sapması çevrenizdeki dünyaya bakma şeklinizi etkiler. Evde yalnız başınıza kendinizi kötü hissederken hemen Facebook ya da Instagram'a dalarsınız. Seyahat eden, parti veren ve evlenenlerin resimlerine bakar ve tanıdığım herkes harika bir hayat yaşıyor diye düşünürsünüz. Ve kendinize “Ben kaybedenler kulübünün gedikli üyesiyim” dersiniz.

Evinizde oturur ve berbat hissedersiniz; tüm bunların sebebi ise olumsuz duygularınızı onaylayacak bilgileri aramayı seçmenizdir. Bu fotoğraflara baktığınızda kötü hissedeceğinizi bildiğiniz halde yine de bunlara bakarsınız.

 

2. Gözünüzün önündeki bilgiyi nasıl yorumladığınız

Doğrulama sapması ayrıca aksi halde tarafsız olacak bilgileri nasıl işlediğinizi etkiler ve genelde inançlarınızı doğrulama eğilimindedir.

Aşık olduğunuzda partnerinizde gördüğünüz tek şey harika, mükemmel gözlerdir. Tek bir kusur bile görmezsiniz. İlişki bozulduğunda ise birden tek gördüğünüz şey kusurlar olur; kahve kokan nefesi, ilgilenmediğiniz bir konu hakkında sürekli aynı şeyleri konuşarak sizi sıkması, ya da lavaboda bıraktığı saçları. Tam olarak aynı kişiyle birliktesiniz ama olup biten şeyleri duygularınız temelinde farklı şekilde algılıyorsunuz.

 

3. Olayları hatırlama şekliniz

Anılarınız bile doğrulama sapmasından etkilenir. Kafanızdaki anıları ve gerçekleri inancınıza göre yorumlar ve hatta değiştirebilirsiniz.

Klasik bir deneyde, Princeton ve Dartmouth öğrencilerine iki okul arasındaki bir müsabaka izletildi. Sonunda Princeton öğrencileri Dartmouth'un daha fazla faul yaptığını ve Dartmouth öğrencikleri de Princeton'ın daha fazla faul yaptığını hatırlıyordu. Her iki öğrenci grubu da temelde kendi okullarının daha iyi olduğunu düşünüyordu. Bu yüzden kendi okullarını daha iyi ve rakip okulu daha kötü gösterecek olayları hatırlama eğilimi gösterdiler.

 

Neden böyleyim?

İnandıklarınızı onaylayacak kanıtlar ararsınız çünkü hatalı olmak kötü hissettirir. Hatalı olmak, düşündüğünüz kadar zeki olmadığınız anlamına gelir. Yani zaten bildiğiniz şeyleri onaylayacak bilgileri aramayı artık bir yana bırakın.

Ünlü bir deneyde, katılımcılara kendi politik görüşlerine ters kanıtlar sunulduğunda, beyinlerinin fiziksel acıyla ilgili bölgelerinin daha aktif hale geldiği gözlendi; yani yanlış yapmak fiziksel olarak acı veriyor.

 

Çok da umursamadığınız konularda olduğunda karşıt görüşleri kabul etmek kolaydır. Ama diğer tarafta, kimliğinizin asıl parçalarını oluşturan derinlerdeki inançlarınız vardır (örn, hoş biri olduğunuz ya da politik görüşlerinizin doğru olduğu gibi). Bu inançlara ters düşen kanıtlar genellikle algısal uyumsuzluğa, diğer bir deyişle yoğun bir stres ve anksiyete duygusuna yol açar.

Algısal uyumsuzluk ise bir savaş ya da kaç tepkisini tetikler; ya ayak diretir ve mevcut görüşlerinizi daha da savunur hale gelirsiniz (savaşma) ya da tersine kanıtlardan uzaklaşmayı seçersiniz (kaçış).

Beyninizin öncelikli hedefi kendini korumaktır. Bu hem fiziksel hem de psikolojik olarak geçerlidir. Karşıt olgular kimliğinizi zorladığında, beyniniz psikolojik tehdidi algılar ve bu gerçek bir fiziksel tehditmiş gibi sizi korur.

 

İşleme alınacak çok fazla bilgi var

Karşıt tezleri savuşturmak için muazzam bir çaba gösterir ve her birinin lehine ve aleyhine olan kanıtları değerlendirmeye çalışır. Bu şekilde beyniniz bir çözüme giden en hızlı kısa yol için optimize olur. Karşıt bilgileri değerlendirmek ve neyin doğru olduğunu anlamak çok fazla iş anlamına gelir. Mevcut görüşünüzü desteklemek için iki ya da üç şeye bakmak ise daha kolaydır.

 

Peki bu konuda ne yapabilirim?

1. Hayata fikirlerle değil merakla yaklaşın

Her türlü iletişimde haklı olduğunuzu ispat etmeye çalıştığınızda, doğrulama sapmasına yenik düşersiniz.

Araştırmacılar bir okuldaki iki grup çocuk üzerinde bir çalışma yaptı. Birinci grup problemlerle karşılaşmaktan kaçındı çünkü yanlış yapma riskleri yüksekti. Diğer grup ise bunu bir öğrenme fırsatı olarak görüp yanlış yapma ihtimalleri olsa bile problemlerin üzerine etkin bir şekilde gitti. İkinci grup sürekli olarak birinci gruptan iyi performans gösterdi.

Haklı olmaya daha az ve hayatı merak ve bilme isteği ile deneyimlemeye daha fazla odaklanın. Yanlış yapmaktan korkmadığınızda, kendinizi yeni görüşlere açarsınız.

2. Anlaşmazlığın üzerine gidin ve sorunu anlayın

Farklı görüşleri anlamak perspektifinizi iyileştirmenize yardımcı olur. Araştırmacılara göre gerçekte derin inançlarınızı değiştirebilirsiniz. İpucu mu? Etrafınızı çeşitli karşıt görüşlerle çevreleyin.

Diyelim ki bir ev satın alacaksınız ve bir tanesine özellikle bayıldınız. Bir arkadaşınızdan şeytanın avukatlığını yapmasını ve bu evi neden satın almamanız gerektiğini açıklamasını isteyin. Bu şekilde yalnızca kendi bakış açınızla görebileceğinizden çok daha fazlasını göreceğinizden ve akılcı bir karar vereceğinizden emin olabilirsiniz.

 

3. Düşünme hakkında düşünün

Algısal sapmalara karşı mücadele etmek için içgüdüsel tepkilerinizi değerlendirmeniz gerekiyor.

Bir daha ki sefere dünya görüşünüzü tümüyle onaylayan olgularla karşılaştığınızda durun. Ve yaptığınız varsayımlar hakkında düşünüp hatalı olduğunuz kanıtlayacak yollar arayın.

Diyelim ki kahve içmeyi seviyorsunuz; ayılmak için her sabah bir fincan kahveye ihtiyacınız var. Facebook'ta gezinirken kahvenin avantajlarını öven yazılar hemen dikkatinizi çekecektir. Bu yazıları okuyup, “Aha! İşte bu yazı, yaşamdaki tüm seçimlerimi onaylıyor” demek işten bile değildir. Bir daha ki sefere kendinizi bunu yaparken yakaladığınızda, inandığınız şeye aykırı bilgileri aktif bir şekilde arayın.

 

Sonuç

Doğrulama sapması karar alma sürecinin kaçınılmaz bir parçasıdır. Bu dünyaya bakışınızı renklendiren evrimsel bir karakterdir ve her zaman üstesinden gelebileceğiniz bir şey değildir.

Ama sağlığınız, mali durumunuz, aşk hayatınız ile ilgili büyük kararlar aldığınızda, bunun olası etkilerini mümkün olduğunca azaltmak istersiniz. Doğrulama sapmasının nasıl çalıştığını öğrenmek ve anlamak, size olumsuz tarafları değerlendirme ve daha akılcı kararlar verme fırsatı sağlar.

Bu yüzden bir daha yoga sınıfında çömelen balık pozisyonundan uçan şivava pozisyonuna geçerken endişelenmeyin; kimse size bakmıyordur.

 


Yazının orijinali için tıklayınız.